Bài 1: Lý thuyết về Este

Este

Este là hợp chất được tạo thành bằng cách thay thế nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit caboxylic bằng nhóm OR'

Công thức cấu tạo của Este đơn chức: RCOOR’ trong đó:

+ R: là gốc Hidrocacbon của axit hoặc là H

+ R’: là gốc Hidrocacbon của nhóm ancol (R’ khác H)

Cách gọi tên: tên của Este được đọc theo tên gốc Hidrocacbon của ancol + tên của gốc axit (tên của gốc axit đuôi ic $\to$ at)

VD: H₂SO₄, t^o

CH₃COOH + CH₃CH₂OH $\to$ CH₃COOCH₂CH₃ + H₂O

Axit axetic Etynol Etyl axetat

- Ít tan trong nước ở điều kiện thường

- Nhiệt độ sôi thấp hơn so với các axit có cùng khối lượng mol phân tử hoặc các phân tử có cùng số nguyên tử cacbon

Nguyên nhân: do Este không tạo được liên kết hidro giữa các phân tử este với nhau và khả năng tạo liên kết của chúng với nước kém

VD: CH₃CH₂CH₂COOH CH₃COOCH₂CH₃

T^o sôi: 163,5^oC T^o sôi: 77^oC

Tan nhiều trong nước Ít tan trong nước

- Có mùi thơm đặc trưng

VD:Isoamyl axetat – Mùi chuối chín, Etyl butirat và etyl propionat có mùi dứa, geranyl axetat có mùi hoa hồng, benzyl axetat có mùi hoa nhài…

- Este bị thủy phân trong môi trường axit hoặc bazơ

Lưu ý: Este phản ứng thuận nghịch với dung dịch axit và phản ứng hoàn toàn với bazơ

H₂SO₄, t^o

VD CH₃COOCH₂CH₃ + H₂O $ \rightleftharpoons$ CH₃COOH + CH₃CH₂OH

CH₃COOCH₂CH₃+ NaOH $\to$ CH₃COONa + CH₃CH₂OH

Este thường được điều chế bằng cách đun sôi hỗn hợp ancol và axit cacboxylic với xúc tác là H₂SO₄ đặc

H₂SO₄, t^o
RCOOH + R’OH $\to$ RCOOR’ + H₂O

Một số este được điều chế bằng phương pháp riêng
VD: xt, t^o

CH₃COOH + C₂H₂ $\to$ CH₃COOCHCH₂

- Dùng làm dung môi để tách, chiết chất hữu cơ (etyl axetat), pha sơn (butyl axetat),...

- Dùng làm keo dán, sản xuất chất dẻo

- Ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm (benzyl fomat, etyl fomat,..), mỹ phẩm (linalyl axetat, geranyl axetat,…),…