Địa lí lớp 11
Bài 13: Tự nhiên, dân cư và xã hội Liên bang Nga - Địa lí lớp 11
Lý thuyết: Tự nhiên, dân cư và xã hội Liên bang Nga
I. Vị trí địa lí và lãnh thổ
- Diện tích lớn nhất thế giới ( 17,1 triệu km2).
- Lãnh thổ trải dài trên hai châu lục Á và Âu.
- Vị trí: Tiếp giáp với 14 nước, nhiều biển và đại dương.
- Đánh giá:
+ Thuận lợi:
* Tạo cho cảnh quan thiên nhiên đa dạng.
* Giao lưu và phát triển các ngành kinh tế, nhất là kinh tế biển.
+ Khó khăn: Bảo vệ an ninh – quốc phòng; quản lí và khai thác lãnh thổ.
II. Điều kiện tự nhiên
* Địa hình
- Đặc điểm
+ Phía Tây: Đồng bằng Đông Âu; Đồng bằng Tây Xibia và các vùng trũng.
+ Phía Đông: Núi cao và sơn nguyên.
- Đánh giá ảnh hưởng
+ Thuận lợi: Trồng cây lương thực, thực phẩm, chăn nuôi và phát triển kinh tế xã hội ở phía Tây.
+ Khó khăn: Núi và cao nguyên chiếm diện tích lớn ở phía Đông.
* Khí hậu
- Đặc điểm: Phân hóa đa dạng.
+ Chủ yếu là ôn đới (80%).
+ Ngoài ra còn có khí hậu cận cực và cận nhiệt.
- Đánh giá ảnh hưởng
+ Thuận lợi: Phát triển nền nông nghiệp ôn đới.
+ Khó khăn: Khí hậu băng giá chiếm diện tích lớn.
* Sông hồ
- Đặc điểm
+ Nhiều sông lớn: Vôn-ga, Ô-bi, Ê-nit-xây,…
+ Hồ Bai-can là hồ nước ngọt sâu nhất thế giới.
- Đánh giá ảnh hưởng
+ Phát triển giao thông vận tải, thủy diện và du lịch.
+ Đóng băng về mùa đông, lũ lụt đầu mùa hạ.
* Tài nguyên rừng
- Đặc điểm: Diện tích rừng đứng đầu thế giới, chủ yếu là rừng Tai-ga.
- Đánh giá ảnh hưởng
+ Thuận lợi: Phát triển ngành lâm nghiệp, tạo ra nhiều cảnh quanh du lịch.
+ Khó khăn: Quản lí, bảo vệ rừng.
* Khoáng sản
- Đặc điểm: Giàu có và đa dạng bậc nhất thế giới: dầu mỏ, khí tự nhiên, than đá, sắt, vàng, kim cương,…
- Đánh giá ảnh hưởng
+ Thuận lợi: Phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, năng lượng, luyện kim,...
+ Khó khăn: phân bố chủ yếu ở vùng núi nên khó khai thác.
III. Dân cư và xã hội
1. Dân cư
- Dân số đông: 143,7 triệu người (2014), đứng thứ 9 trên thế giới.
- Dân số có xu hướng giảm liên tục qua các năm.
- Có hơn 100 dân tộc, 80% là người Nga, ngoài ra còn có người Tác-ta, Chu-vát, Bát-xkia.
- Mật độ dân số trung bình thấp (8,4 người/km2), dân cư phân bố không đều.
- Tỉ lệ dân thành thị cao (70%)
2. Xã hội
- Là cường quốc văn hóa và khoa học:
+ Nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng.
+ Nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị.
+ Nhiều nhà khoa học, tư tưởng tài ba.
- Trình độ học vấn cao, tỉ lệ biết chữ 99%.