Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác lần thứ nhất của thực dân Pháp - Lịch sử lớp 11

1. Những chuyển biến về kinh tế

- Năm 1897, Pôn Dume sang làm toàn quyền Pháp ở Đông Dương, kiện toàn bộ máy thống trị, tiến hành khai thác thuộc địa( lần I)
* Chính sách khai thác của thực dân Pháp:
- Nông nghiệp: 
+ Pháp chiếm ruộng đất, lập đồn điền
-> xuất hiện đồn điền trồng cây công nghiệp. Nông dân bị cướp ruộng đất, bị bóc lột tàn nhẫn.
- Công nghiệp: Pháp đẩy mạnh khai mỏ và chế biến, sản xuất vật liệu phục vụ đời sống ra đời.
- Giao thông vận tải: xây dựng đường sắt, đường bộ, cầu, cảng để phục vụ khai thác, vận chuyển.
- Thương nghiệp: Pháp nắm độc quyền: Thị trường, nguyên liệu, thu thuế.
* Hệ quả:
- Kinh tế: 
+ Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa từng bước du nhập vào Việt Nam.
+ Tài nguyên thiên nhiên bị vơ vét cạn kiệt.
+ Nông nghiệp vẫn lạc hậu.
+ Công nghiệp phát triển thiếu cân đối, thiếu công nghiệp nặng.
-> Kinh tế Việt Nam nhỏ yếu, mất cân đối, lệ thuộc vào Pháp.
- Xã hội: Bên cạnh các giai cấp cũ, xuất hiện các tầng lớp xã hội mới.

2. Những chuyển biến về xã hội

+ Nguyên nhân: Kinh tế thay đổi dẫn tới xã hội chuyển biến
* Giai cấp cũ bị phân hoá:
- Địa chủ phong kiến: 
+ Một bộ phận dựa vào thực dân Pháp nên giàu có.
+ Địa chủ vừa và nhỏ bị chèn ép nên ít nhiều có tinh thần dân tộc.
- Giai cấp nông dân (chiếm 90% dân số): Bị áp bức, bóc lột nặng nề, mất ruộng đất
-> Ngày càng khốn khổ, bị bần cùng hoá( một số trở thành công nhân)
* Các tầng lớp xã hội mới được hình thành: công nhân, tư sản, tiểu tư sản.
+ Công nhân: Làm việc trong nhà máy, đồn điền, hầom ,mỏ: bị bóc lột nặng nề
-> Sớm có tinh thần dân tộc, hưởng ứng các phong trào chống đế quốc, cải thiện đời sống
+ Tầng lớp tư sản: Làm thầu khoán, chủ xưởng thủ công, nhà buôn: bị kìm hãm, chèn ép       + Tầng lớp tư sản: Tiểu thương, tiểu chủ viên chức cấp thấp..: cuộc sống bấp bênh.
=> Xã hội thuộc địa nửa phong kiến
- Mâu thuẫn xã hội gay gắt: dân tộc, giai cấp.
- Hình thành những điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc theo khuynh hướng mới.