Bài 16: Hợp chất của Cacbon - Hóa Học 11

I. Cacbon monooxit

      1. Tính chất vật lý

          - CO là chất khí không màu, không mùi, không vị, hơi nhẹ hơn không khí

          - Ít tan trong nước, hóa lỏng ở -191,5^oC, hóa rắn ở -205,2^oC, rất bền với nhiệt

          - Khí CO rất độc

      2. Tính chất hóa học

          - CO là oxit không tạo muối, không tác dụng với nước, axit và dung dịch kiềm ở điều kiện thường

          - Tính khử: Đốt cháy trong không khí tạo ngọn lửa màu lam nhạt và tỏa nhiều nhiệt; ở nhiệt độ cao, CO khử nhiều oxit kim loại.

      3. Điều chế

          - Trong phòng thí nghiệm: Đun nóng HCOOH khi có mặt axit sunfuric đặc ở nhiệt độ cao

          - Trong công nghiệp

          + Cho hơi nước đi qua than nung đỏ được hỗn hợp khí than ướt. CO chiếm 44%

          + Sản xuất trong lò gas, được hỗn hợp khí lò gas (khí than khô). CO chiếm 25%

II. Cacbon dioxit

     1. Tính chất vật lý

          - CO₂ không màu, nặng gấp 1.5 lần không khí, tan ít trong nước

          - Nhiệt độ thường, áp suất 60atm, hóa lỏng không màu, linh động; trạng thái rắn gọi là đá khô, thăng hoa, tạo môi trường lạnh khô.

         - Gây hiệu ứng nhà kính.

     2. Tính chất hóa học

          - Không cháy, không duy trì sự cháy của nhiều chất

          - Là oxit axit, khi tan trong nước, một lượng nhỏ tạo axit cacbonic

     3. Điều chế

          - Phòng thí nghiệm: Cho HCl tác dụng với đá vôi

          - Công nghiệp: Thu hồi từ quá trình đốt cháy hoàn toàn than; chuyển hóa khí thiên nhiên; sản phẩm dầu mỏ...

III. Axit cacbonic và muối cacbonat

     1. Axit cacbonic

          - Rất kém bền, chỉ tồn tại trong dung dịch loãng, dễ phân hủy thành CO₂ và H₂O.

          - Phân ly hai nấc.

          - Hai muối: muối cacbonat chứa CO₃^2- và muối hidrocacbonat chưa HCO₃^2-

     2. Muối cacbonat

          - Tính chất

           + Tính tan: muối cacbonat của kim loại kiềm, amoni và đa số muối hidrocacbonat dể tan trong nước.

           + Tác dụng với axit: Tác dụng dễ dàng tạo CO₂

           + Tác dụng với dung dịch kiềm: Các muối hidrocacbonat tác dụng với kiềm.

           + Phản ứng nhiệt phân: Muối cacbonat trung hòa của kim loại kiềm bền với nhiệt. Còn lại bị phân hủy bởi nhiệt tạo CO₂

          - Ứng dụng:

           + Canxi cacbonat dùng làm chất độn trong công nghiệp

           + Natri cacbonat khan dùng trong công nghiệp thủy tinh, đồ gốm, bột giặt...

           + Natri hidrocacbonat trong công nghiệp thực phẩm; thuốc giảm đau dạ dày